Literatura portugalska

CamoesJuż w średniowieczu rozwijała się liryka galicyjsko-portugalska czy romanse rycerskie, a najpopularniejszym ich przykładem jest Amadis de Gaula (choć rzeczywiste pochodzenie jest sporne) znany już w XIV wieku. Znaczenia zaczynały także nabierać opisy podróży czy kroniki związane z odkryciami geograficznymi.
Później, bo w renesansie, nastąpił rozkwit poezji (np. Cancioneiro geral z 1516 roku autorstwa G. de Resende). Wartymi odnotowania twórcami są tutaj F. de Sa de Miranda, A. Ferreira oraz D. Bernardes.
Na początku XVI wieku powstał pierwszy teatr narodowy (pierwszą sztukę przedstawiono na podstawie pracy Gil Vicente nazywanego ‘ojcem dramatu portugalskiego’). Wtedy też powstała pierwsza nowela sentymentalna (B. Ribeiro). Rozwijała się historiografia i piśmiennictwo podróżniczo-krajoznawcze. Najwybitniejszym poetą epoki, a prawdopodobnie także całej literatury portugalskiej, był Luis Vas de Camoes. Pisał on głównie poezję liryczną, ale stworzył również epopeję narodową Luzjady. Opowiada ona o podróży Vasco da Gamy z lat 1497-1499, która przyniosła odkrycie drogi morskiej do Indii. Od jego nazwiska wzięła się nagroda przyznawana współcześnie pisarzom portugalskojęzycznym z całego świata.
W okresie baroku powstawała poezja inspirowana Camoesem, a następnie pod wpływem L. de Gongory (m.in. Rodrigues Lobo). Hiszpańskie wzorce dominowały także w prozie (F. M. de Melo czy A. Vieira). Niewątpliwy wkład w rozwój literatury miały także powstające w XVII wieku liczne akademie literackie. W drugiej połowie XVIII wieku nastąpił powrót do klasycyzmu – tzw. arkadyzm (od nazwy powstałej w XVII wieku akademii Arcadia Lusitana), którego przedstawicielem był A. D. de Cruz de Silva. Najwybitniejszym poetą tego okresu, a jednocześnie prekursorem romantyzmu, był M. M. Barbosa Cu Bocage.
W czasie romantyzmu pierwsze miejsce zajmował dramat i poezja J. B. de Almeidy Garretta czy proza historyczna A, Herculano. Niezależnie od trendów pisali także J. de Deus i C. Verde. W latach 60. XIX wieku grupa pisarzy należących do tzw. szkoły koimbryjskiej (wybitny powieściopisarz J. M. Eça de Queiros, historyk J. P. de Oliveira Martins, historycy literatury J. D. Ramalho Ortigao i T. Braga, poeta A. de Quental) głoszących hasła realizmu i pozytywizmu, wystąpiła przeciw ultra romantykom (tzw. polemika koimbryjska), spór wygrywając. Końcówka wieku odznaczała się wpływem francuskiego parnasizmu (J. Penha), symbolizmu (E. de Castro, C. Pessanha, A. Nobre) i dekadentyzmu (M. Laranjeira).
Dwa lata po utworzeniu republiki, w 1912 roku, jej zwolennicy utworzyli grupę zwaną Renesença Portuguesa, której organem stało się pismo „A Aguia”. Liderem grupy stał się poeta Teixeira de Pascoaes, twórca saudosismo – kierunku wyrażającego tęsknotę za minioną świetnością kraju. Modernizm rozwijał się dzięki pisarzom skupionym wokół pism promujących najnowsze tendencje literatury europejskiej: „Orpheu” (M. de Sa Carneiro czy F. Pessoa – najwybitniejszy poeta portugalski XX wieku), następnie „Presença” (poeta J. Regio, krytyk J. G. Simoes, prozaik M. Torga). Z czasem w opozycji do saudosismo i „Orpheu” powstało pismo „Seara Nova” (prozaicy: R. Brandao, A. Ribeiro, J. M. Ferreira de Castro), z którego z czasem rozwinął się neorealizm (A. Alves Redol, M. de Fonseca, Ribeiro, J. Rodrigues Migueis, F. Namora, C. de Oliveira czy J. Gomes Ferreira).
Współczesną literaturę reprezentują m.in. prozaicy: J. Saramago, V. Ferreira, U. Tavares Rodrigues, M. J. de Carvalho, M. Velho da Costa, A. Bessa Luis, poeci: V. Nemesio i N. Correia, dramatopisarz L. F. Rebelo. Wśród krytyków i historyków literatury wyróżniają się J. do Prado Coelho i A. J. Saraiva.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Pola, których wypełnienie jest wymagane, są oznaczone symbolem *