Aníbal Cavaco SilvaPortugalia jest republiką, zgodnie z ustaleniami konstytucji z 1976 roku. Na czele państwa stoi prezydent wybierany co 5 lat w wyborach powszechnych i bezpośrednich. Prezydent nie może kandydować na trzecią z rzędu kadencję (podobnie jak w Polsce). Ma on realne kompetencje jako strażnik systemu ustrojowego państwa.  Aktualnie funkcję tą sprawuje Anibal Cavaco Silva. Przy prezydencie działa ciało doradcze zwane Radą Państwa.
Władzę ustawodawczą sprawuje jednoizbowy parlament czyli Zgromadzenie Republiki w którego skład wchodzi 230 członków. Jest on wybierany w wyborach powszechnych, bezpośrednich i równych z wykorzystaniem systemu proporcjonalnego, w glosowaniu tajnym. Kadencja parlamentu trwa 4 lata. Do jego zadań należy głównie uchwalanie ustaw, statutów regionów i budżetu Portugali, ale także kontrola działalności rządu oraz administracji.
Władza wykonawcza jest domeną rządu. Prezydent, na podstawie wyników wyborów do parlamentu, powołuje premiera (dziś jest to Pedro Passos Coelho), a na jego wniosek ministrów. Wymiar sprawiedliwości sprawują niezawisłe sądy, m. in.: Trybunał Konstytucyjny, Najwyższy Trybunał Administracyjny, Najwyższy Trybunał Sprawiedliwości.
Azory oraz Madera należą do Portugalii, ale są regionami autonomicznymi. Każdy z nich ma własny statut oraz organa władzy (rząd i zgromadzenie ustawodawcze o kompetencjach wewnętrznych). Reprezentantem państwa w danym regionie jest tzw. minister republiki powoływany na wniosek prezydenta.
Ważnym wydarzeniem w historii Portugalii, a mającym duży wpływ na dzisiejszą politykę miała rewolucja goździków. 25 kwietnia 1974 roku odbył się wojskowy zamach stanu przeprowadzony przez zakonspirowaną grupę oficerów o poglądach lewicowych i demokratycznych zorganizowanych w Ruch Sił Zbrojnych w celu obalenia dyktatury Marcelo Caetano (następcy Antonio Salazara). Rewolucja po za obaleniem przywódcy przyniosła również dekolonizację portugalskich posiadłości na terenach Azji i Afryki. Na czele Junty Ocalenia Narodowego stanął generał Antonio de Spinola, a premierem został Vasco Gonçalves. Wydarzenia te stały się początkiem demokratyzacji systemu politycznego w Portugalii. Nazwa dla rewolucji wzięła się od tego, że zamach stanu był prawie całkowicie bezkrwawy (4 osoby zginęły zabite przez agentów tajnej policji PIDE podczas oblężenia jej siedziby), a żołnierzom w lufy karabinów wkładano goździki.
Po tym wydarzeniu w kraju zaczął kształtować się stabilny system wielopartyjny, w którym dużą przewagę uzyskały 2 partie – socjaldemokratyczna Partia Socjalistyczna i liberalna Partia Socjaldemokratyczna. Oprócz nich regularnie miejsce w parlamencie utrzymują także członkowie chadeckiej Partii Ludowej oraz marksistowskiej Portugalskiej Partii Komunistycznej, które od 1987 roku uczestniczy w wyborach w ramach Zjednoczonej Koalicji Demokratycznej.
Innymi skutkami rewolucji było również m.in. przystąpienie Portugalii do Europejskiej Wspólnoty Gospodarczej i Międzynarodowego Funduszu Walutowego, a także obietnica złożona Chinom dotycząca zwrotu Makau w roku 1999. W roku 1986, gdy prezydentem został Mario Soares, Portugalia została członkiem EWG, a z czasem Unii Europejskiej. W marcu 1995 roku w życie wszedł Układ z Schengen, a kilka lat później jako oficjalną walutę wprowadzono euro zamiast escudo portugalskiego (PTE). Pod koniec roku 2007 podczas szczytu UE w Lizbonie podpisano traktat (zwany lizbońskim) zakładający m. in.  reformę instytucji Unii Europejskiej. Wszedł on w życie 2 lata później.